Эдийн засаг, зах зээлийн сарын тойм
I улиралд эдийн засаг 7.9% өсч сэргэсэн ч инфляц 11.2% хүрч, 5 сарын төсвийн алдагдал жилийн төлөвлөгөөг давлаа. АНУ, Ираны энхийн хэлэлцээрээр газрын тосны үнэ буурсан нь импортын инфляцын дарамтыг сулруулах дохио болов. Иргэдэд олгосон зээлд ББСБ-ын эзлэх хувь 31% хүрэв.
Гол үзүүлэлтийн динамик
Идэвхтэй сарыг тодруулсан.
| Үзүүлэлт | 2026.05 | 2026.06 | 2026.07 | 2026.08 |
|---|---|---|---|---|
| Инфляц, жилийн | 11.2% | 12.0% | 13.0% | 12.5% |
| Бодлогын хүү | 12.0% | 12.0% | 12.5% (8/12) | 12.5% |
| ДНБ-ий өсөлт, оны эхнээс | 7.3% (5 сар) | 7.7% (6 сар) | 7.6% (7 сар) | — |
| Валютын нөөц, сая $ | 7,733.0 | 7,656.2 | 7,962.7 | 8,360 |
| М2, их наяд ₮ | 51.7 | 53.4 | 53.1 | 54.4 |
| USD/MNT, сарын дундаж | 3,576.1 | 3,576.7 | 3,586.8 | 3,594.5 |
| Төсвийн тэнцэл (өссөн), их наяд ₮ | −1.35 | −2.14 | −2.21 | −2.16 |
| ББЗЗ анхдагч арилжаа, тэрбум ₮ | 271.7 | 359.9 | 314.0 | 278.8 |
| ББЗЗ жигнэсэн дундаж хүү | 19.64% | 19.73% | 20.07% | 19.86% |
| Санхүүгийн салбарын бондын хүү | 19.05% | 18.94% | 19.30% | 19.18% |
Төв банкуудын бодлогын шийдвэр зах зээлийн гол анхааралд байлаа
ХНС хүүгээ 3.50–3.75%-д хэвээр үлдээв
5-р сард АНУ-ын CPI сарын 0.5%, жилийн 4.2% өсч 2023 оны 4-р сараас хойшхи дээд түвшинд хүрсэн. Эрчим хүчний индекс 3.9% өсч, CPI-ийн сарын өсөлтийн 60 гаруй хувийг бүрдүүлсэн. Бодит цалин жилд 0.8% буурсан.
ЕТБ хүүгээ 0.25 нэгж хувиар өсгөв
Хадгаламжийн хүү 2.25%, дахин санхүүжилтийн хүү 2.40%, маржинал зээлийн хүү 2.65% болсон. Ойрх Дорнодын хурцадмал байдал эрчим хүчний үнээр дамжин инфляцыг өсгөх эрсдэлтэй гэж үзэв.
SpaceX $75 тэрбумын IPO хийв
Түүхэн дэх хамгийн том IPO болж, өмнөх дээд амжилт болох Saudi Aramco-гийн (2019) $29.4 тэрбумыг 2.5 дахин давлаа.
АНУ, Иран энхийн хэлэлцээрт хүрэхээр болж, газрын тосны үнэ буурлаа
- Мөргөлдөөнийг зогсоох, Ормузын хоолойг нээх гэрээнд Швейцарт гарын үсэг зурахаар төлөвлөгдсөн. Гэрээний төсөлд Ираны газрын тос, химийн бүтээгдэхүүний экспортын хоригийг цуцлахаар тусгажээ.
- Нийлүүлэлтийн эрсдэл буурч, Брент дайны өмнөх түвшинд хүрэн буурсан. Энэ нь Монголын шатахуун, дизель түлшний импортын өртөг, инфляц, ханшийн дарамтыг сааруулах эерэг дохио.
- Goldman Sachs 2026 оны эцсийн алтны үнийн таамгаа $5,400-аас $4,900 болгон бууруулсан.
Макро эдийн засгийн үзүүлэлтүүд
Төсвийн алдагдал, оны эхнээс өссөн дүн
Алдагдал 1.35 их наяд хүрч, өмнөх оноос 5.2 дахин өслөө
- УИХ 2026 оны төсвийг 1 их наядын алдагдалтай баталсан ч эхний 5 сард бүтэн жилийн хэмжээг давсан.
- Зарлага 13 их наяд төгрөг болж, хөрөнгийн зардал 72.5% нэмэгдсэн нь гол нөлөө үзүүлсэн.
- Орлого 13.5 их наяд, үүнээс татварын орлого 10.7 их наяд төгрөг. Суудлын автомашины импорт буурснаар онцгой албан татвар 28.2% буурсан.
- Шинэ татварын хуулиудаар татварын ачааллыг 4.1 их наяд орчим төгрөгөөр бууруулах бөгөөд нөлөө нь 2027–2028 оноос мэдрэгдэнэ.
Санхүүгийн салбарт банкны оролцоо бага зэрэг буурсаар байна
| Нийт хөрөнгө, их наяд ₮ (эзлэх хувь) | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 I улирал |
|---|---|---|---|---|
| Банк | 57.1 (90.7%) | 71.2 (89.2%) | 85.4 (89.1%) | 85.0 (88.5%) |
| ББСБ | 4.7 (7.4%) | 7.1 (8.9%) | 9.1 (9.5%) | 9.6 (10.0%) |
| Бусад салбар | 1.2 (1.9%) | 1.5 (1.9%) | 1.4 (1.5%) | 1.5 (1.5%) |
Иргэдэд олгосон зээлд ББСБ-ын эзлэх хувь
- 2020–2025 онд банкуудын иргэдэд олгосон зээл 2.5 дахин (CAGR 29%) өссөн бол ББСБ-ын зээл 8.7 дахин (CAGR 57%) өссөн.
- 2026 оны I улиралд иргэдэд олгосон зээлийн 31%-ийг ББСБ, 69%-ийг банк олгосон.
- Иргэдийн зээлийн үлдэгдэл 27.5 их наяд төгрөг болж 17.7% өссөн нь 2024–2025 оны 36–37%-ийн өсөлтөөс саарсан.
- Иргэдийн хадгаламж 21.8 их наяд төгрөг болж 14.8% өссөн. Хувийн байгууллагын зээлийн өсөлт 20.7% болж харьцангуй тогтвортой.
Бондын зах зээл төрөлжиж, хүүгийн зөрүү нэмэгдэж байна
5-р сарын гаргалт, салбараар
- Сарын хамгийн том гаргалт: Neo power bond 1 (₮25 тэрбум, 21%), Edelmont bond 1 (₮20 тэрбум, 19%), Fuji bond 1.1 (₮15 тэрбум, 20%).
- Хугацааны бүтэц жигд: 12 сар ₮94.0 тэрбум, 18 сар ₮82.1 тэрбум, 24 сар ₮83.9 тэрбум. 36, 60 сарын урт хугацаат бонд анх удаа ₮11.7 тэрбумаар гарсан.
- Андеррайтераар Инвескор Капитал ₮56.7 тэрбум, Тэнгэр Капитал ₮39.3 тэрбум, Апекс Капитал ₮33.5 тэрбумаар тэргүүлэв.
Зах зээлийн шинжилгээ ба төлөв
Өсөлтийн эерэг дохио гарсан ч инфляц, төсвийн тэлэлтийн суурь эрсдэл хадгалагдаж, зээлийн зах зээлийн бүтэц ББСБ-ын талд шилжиж байна.
I улирлын 7.9%-ийн өсөлтийн 5.0 нэгж хувийг уул уурхай бүрдүүлсэн нь эдийн засаг түүхий эдийн мөчлөгөөс өндөр хамааралтай хэвээрийг харуулна.
Инфляц 11.2%, хүнсний инфляц 23.4% болж зорилтоос өндөр байгаа нь мөнгөний бодлогын хатуу төлөвийг үргэлжлүүлэх нөхцөл бүрдүүлж байна.
Нөөц 7.7 тэрбум ам.долларт хүрсэн нь ханшийг дэмжиж байгаа ч 5 сарын алдагдал ₮1.35 их наяд болж жилийн төлөвлөгөөг давсан нь дунд хугацаанд инфляц, хүүгийн эрсдэлийг хадгална.
Иргэдэд олгосон зээлд ББСБ-ын эзлэх хувь 31% хүрсэн бол иргэдийн зээл, хадгаламжийн өсөлт 15–18% болж саарсан нь өрхийн санхүүгийн идэвх болгоомжтой төлөвт шилжиж буйг харуулна.
АНУ, Европт инфляцын дарамт, бодлогын чангаралтын эрсдэл хэвээр ч газрын тосны үнийн бууралт импортын өртөг, ханшид үзүүлэх дарамтыг сааруулна.
ББСБ салбарт үзүүлэх нөлөө
- Эдийн засгийн сэргэлт иргэд, ЖДҮ-ийн богино хугацааны санхүүжилтийн эрэлтийг дэмжинэ.
- Иргэдэд олгосон зээлд ББСБ-ын эзлэх хувь 31% хүрч, банкнаас гадуурх санхүүжилтийн зах зээл тэлж байна.
- Ханш тогтвортой байгаа нь импортын бараа, автомашин, тоног төхөөрөмжийн санхүүжилтийн эрэлтийг дэмжинэ.
- Бодлогын хүү 12%-д хадгалагдаж, эх үүсвэрийн өртөг, зээлийн эрсдэл өндөр хэвээр байна.
- Өрхийн бодит худалдан авах чадвар сулрахын хэрээр хугацаа хэтрэлт, чанаргүй зээл нэмэгдэх магадлалтай.
- Төсвийн алдагдал өсч, мөнгөний бодлого удаан хугацаанд хатуу байх нь ашигт ажиллагаанд дарамт болно.
Дүгнэлт
ББСБ салбарын зах зээлд эзлэх байр суурь бэхжиж байгаа ч энэ өсөлтийн үе шат нь «түргэн өсөлт»-өөс «чанартай өсөлт» рүү шилжих шаардлагыг бий болгож байна.