Эдийн засаг, зах зээлийн сарын тойм
Эхний хагаст эдийн засаг 7.7% өссөн ч өрхийн бодит орлого 5% орчим буурлаа. Инфляц 13.0% болж 2022 оноос хойшхи дээд түвшинд хүрч, Монголбанк бодлогын хүүг 12.5% болгон нэмэв. ББЗЗ-ийн жигнэсэн дундаж хүү 20%-ийг давлаа.
Гол үзүүлэлтийн динамик
Идэвхтэй сарыг тодруулсан.
| Үзүүлэлт | 2026.05 | 2026.06 | 2026.07 | 2026.08 |
|---|---|---|---|---|
| Инфляц, жилийн | 11.2% | 12.0% | 13.0% | 12.5% |
| Бодлогын хүү | 12.0% | 12.0% | 12.5% (8/12) | 12.5% |
| ДНБ-ий өсөлт, оны эхнээс | 7.3% (5 сар) | 7.7% (6 сар) | 7.6% (7 сар) | — |
| Валютын нөөц, сая $ | 7,733.0 | 7,656.2 | 7,962.7 | 8,360 |
| М2, их наяд ₮ | 51.7 | 53.4 | 53.1 | 54.4 |
| USD/MNT, сарын дундаж | 3,576.1 | 3,576.7 | 3,586.8 | 3,594.5 |
| Төсвийн тэнцэл (өссөн), их наяд ₮ | −1.35 | −2.14 | −2.21 | −2.16 |
| ББЗЗ анхдагч арилжаа, тэрбум ₮ | 271.7 | 359.9 | 314.0 | 278.8 |
| ББЗЗ жигнэсэн дундаж хүү | 19.64% | 19.73% | 20.07% | 19.86% |
| Санхүүгийн салбарын бондын хүү | 19.05% | 18.94% | 19.30% | 19.18% |
Дэлхийн банк эдийн засгийн өсөлтийн таамаглалаа бууруулав
Ойрхи Дорнодын мөргөлдөөнөөс шалтгаалсан эрчим хүчний үнэ, инфляцын дарамт, мөнгөний хатуу бодлого дэлхийн өсөлтийг хязгаарлаж байна. Харин AI-ийн хөрөнгө оруулалт бүтээмжийг дэмжих гол эерэг хүчин зүйл хэвээр.
2026 оны эдийн засгийн өсөлтийн таамаглал
- Дэлхийн өсөлтийн таамаглал 2.6%-иас 2.5% болж буурсан. Монголын таамаглалыг 5.6%-иас 5.0% болгосон.
- Эрсдэл доош чиглэлтэй: геополитикийн зөрчил, түүхий эдийн нийлүүлэлтийн тасалдал, санхүүгийн стресс нэмэгдвэл дэлхийн өсөлт 1.3% хүртэл буурах эрсдэлтэй.
- Хөгжиж буй орнуудын төрийн өр нэмэгдэж байгаа нь зээлийн хүү, өрийн үйлчилгээний дарамт, дефолтын эрсдэлийг өсгөж байна.
- 2026 онд АНУ-ын технологийн тэргүүлэгч компаниуд AI дэд бүтцэд $750 тэрбум зарцуулахаар төлөвлөсөн. Дэлхийн банкны тооцоогоор generative AI-ийн автоматжуулалт өндөр хөгжилтэй орнуудын ажлын байрны 14.2%-ийг эрсдэлд оруулж болзошгүй.
Өсөлт эрчимжсэн ч өрхийн бодит орлого буурчээ
Өрхийн сарын дундаж бодит орлого, зарлага
- II улиралд өрхийн сарын дундаж бодит орлого 2.75 сая төгрөг болж, өмнөх оны мөн үе болон өмнөх улирлаас 5% орчмоор буурсан.
- Өрхийн үйлдвэрлэл, үйлчилгээ болон хөрөнгийн орлого 24–40%-иар буурсан нь бодит орлого хумигдах гол шалтгаан болов.
- Өрхүүд хэрэглээгээ танаж, хүнсний бус бараа, үйлчилгээний зардлаа 7.8%-иар бууруулжээ.
- Өсөлтийг уул уурхайн экспорт голлон дэмжиж байгаа ч ажлын байр цөөн бий болгодог тул үр өгөөж нь өрх, жижиг бизнест сул дамжиж байна.
Инфляц, жилийн өөрчлөлт
Монголбанк мөнгөний бодлогоо чангаруулав
- Хүнс, ундааны бүлгийн үнэ 25.5% өсч, нийт инфляцын 7.0 нэгж хувь буюу 53.7%-ийг дангаараа бүрдүүлсэн. Мах, махан бүтээгдэхүүний үнэ 52.4% өссөн.
- Бодлогын хүүг 0.5 нэгж хувиар нэмж 12.5%, төгрөгийн заавал байлгах нөөцийг 14.5% болгосон.
- Шатахуун, хүнсний үнэ, суурь инфляц нэмэгдэж, үнийн өсөлт бусад бараа, үйлчилгээнд дамжих эрсдэл өндөр гэж үзсэн.
Төсвийн тэнцвэржүүлсэн тэнцэл, эхний 7 сар
Алдагдал 2.2 их наяд төгрөгт хүрч, тодотгол өргөн барилаа
- Эхний 7 сарын алдагдал өмнөх оны мөн үеэс 69.8% өссөн. Орлого 17.3 их наяд, зарлага 19.5 их наяд төгрөг.
- Засгийн газар ₮1.4 их наядын хэмнэлттэй тодотгол өргөн барьсан: урсгал зардлаас ₮433.4 тэрбум, нийслэлийн үнэт цааснаас ₮758 тэрбум, хөрөнгийн зардлаас ₮249.5 тэрбум.
- Хэмнэлтийн тодорхой хэсгийг төрийн албан хаагчдын цалинг 50% нэмэх, 435 мянган ахмадын тэтгэврийг 100–300 мянган төгрөгөөр өсгөх, шатахуун, хүнсний нөөц, эрчим хүчинд зарцуулна.
- Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг ₮792,000-аас ₮1,000,000 болгож 26.3%-иар нэмсэн. 2027.01.01-ээс хэрэгжинэ.
Арилжааны дүн буурч, хүү 20%-ийг давлаа
Салбараар
- Уул уурхайн санхүүжилт ₮117.1 → ₮174.3 тэрбум болж өссөн бол санхүүгийн салбар ₮164.3 → ₮69.4 тэрбум болж мэдэгдэхүйц буурсан.
- Барилгын салбар ₮66.5 → ₮42.1 тэрбум болж буурсан бол худалдааны салбар ₮3.8 → ₮25.0 тэрбум болж өссөн.
- Сарын хамгийн том гаргалт: Khan altai bond 4.9 (₮30 тэрбум, 20%), Saker bond 1.5 (₮28 тэрбум, 21%).
- 24 сарын хугацаатай бонд ₮191.6 тэрбум буюу нийт дүнгийн 61%-ийг эзэлсэн.
- Андеррайтераар Голомт Капитал ₮124.6 тэрбум, Тэнгэр Капитал ₮74.5 тэрбумаар тэргүүлэв.
Зах зээлийн шинжилгээ ба төлөв
Өсөлт хүчтэй ч өрхөд дамжихгүй, инфляц оргил түвшинд хүрч мөнгөний бодлого чангарсан сар боллоо. Санхүүжилтийн зах зээлд хүүгийн шинэ түвшин 20% болж тогтож байна.
Дэлхийн банк 2026 оны дэлхийн өсөлтийн таамаглалыг 2.5% болгож, Монголын таамаглалыг 5.6%-иас 5.0% болгон бууруулав. Эрсдэлийн тэнцвэр доош чиглэлтэй: геополитикийн зөрчил, түүхий эдийн нийлүүлэлтийн тасалдал сөрөг, AI-ийн хөрөнгө оруулалт эерэг хүчин зүйл хэвээр.
Эхний хагасын 7.7%-ийн өсөлтийг уул уурхай тэтгэж, өрхийн бодит орлого 5% орчим буурч, хүнсний бус хэрэглээ 7.8% агшсан. Өсөлтийн бүтэц ажлын байр багатай тул дотоод эрэлт, жижиг бизнесийн орлогын сэргэлт сул хэвээр байна.
Инфляц 13.0% болж 2022 оноос хойшхи дээд түвшинд хүрч, Монголбанк бодлогын хүүг 12.5%, заавал байлгах нөөцийг 14.5% болгосон. Мах, шатахууны үнийн өсөлт суурь инфляцад дамжиж байгаа тул хатуу бодлого дор хаяж оны эцэс хүртэл үргэлжлэх төлөвтэй.
Нөөц 7.96 тэрбум ам.доллар болж сард 4.0% өссөн нь ханшийн тогтвортой байдлыг хангаж байна. Харин ₮2.2 их наядын төсвийн алдагдал, хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний 26.3%-ийн өсөлт дунд хугацаанд дотоод эрэлт, инфляцын дарамтыг нэмэгдүүлнэ.
ББЗЗ-ийн жигнэсэн дундаж хүү 20.07% болж 0.34 нэгж хувиар өссөн, арилжааны дүн 12.8% буурсан. Бодлогын хүүгийн өсөлт бондын хүүд дамжиж эхэлсэн тул дахин санхүүжилтийн нөхцөл чангарч байна.
ББСБ салбарт үзүүлэх нөлөө
- Эдийн засгийн 7.7%-ийн өсөлт бизнесийн санхүүжилтийн эрэлтийг дэмжинэ.
- Нөөц 7.96 тэрбум ам.долларт хүрсэн нь ханшийн эрсдэлийг бууруулж, валютаар санхүүжсэн зээлдэгчдийн дарамтыг хязгаарлана.
- ББЗЗ-ийн идэвх өндөр байгаа нь бондоор эх үүсвэр татах боломжийг хадгалж байна.
- Бодлогын хүүгийн 0.5 нэгж хувийн өсөлт бондын хүүд дамжиж, шинэ эх үүсвэрийн өртөг 20%-иас давлаа.
- Өрхийн бодит орлого 5% буурсан нь хэрэглээний зээлдэгчдийн эргэн төлөлтийн чадварыг сулруулж, хугацаа хэтрэлтийн эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ.
- Хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний өсөлт 2027 оноос үйл ажиллагааны зардлыг нэмэгдүүлнэ.
Дүгнэлт
Мөнгөний бодлого чангарсантай холбоотойгоор ББСБ салбарт эх үүсвэрийн өртгийн өсөлт зайлшгүй болж, өрхийн орлогын бууралт зээлийн чанарт дарамт үзүүлж эхэлж байна. Салбарын гол зорилт нь маржинаа хамгаалах, активын чанараа хадгалах болж байна.